Op een van mijn ontdekkingsritjes afgelopen zomer vond ik de burcht van Wedde, de Wedderborg. Ik schoot er wat foto's en besloot een andere keer terug te komen om het samen met Peter echt te bezoeken. De dag dat ik er liep was het gesloten. Van 1 april tot 1 oktober is het van woensdag t/m zondag geopend van 12:00 - 17:00 uur. Het kwam er niet van en staat dus nog op het verlanglijstje voor komende zomer.
Misschien herinneren jullie je mijn blogpost van 20 november nog, mijn wandeling naar de Geselberg (Giezelbaarg). De burcht (ook wel kasteel genoemd) en de Geselberg hebben alles met elkaar te maken. Mocht je die blogpost nog eens terug willen lezen dan vind je die HIER (klik).
Een nieuw leven voor het 'Huis te
Wedde'.
Resultaat van een kleine 700 jaar
(ver)bouwen, belegeren, verwaarlozen en bewaren. Dankzij liefdevol restaureren is de
geschiedenis zichtbaar en voelbaar gemaakt. Wat je ziet is het steenhuis van de
burcht. Daaromheen stond ooit een
verdedigingsmuur.
Nog zichtbaar zijn de fundamenten van
de bastions op de vier hoeken (zie satellietfoto hieronder).
Afbeelding Google
Eeuwenlang hielden vestingmuren en
ophaalbrug vreemd volk buiten.
Anno nu ziet men goed volk graag binnen
komen om te genieten van deze historische plek. Je kunt over de brug zoals eeuwen geleden Lodewijck
van Nassau en de bisschop van Münster, Bernhard von Galen, beter bekend als Bommen Berend deden.
Vanuit de Wedderborg is Westerwolde
eeuwenlang bestuurd. Hier werd recht gesproken. Misdadigers werden opgesloten in het
poortgebouw. De fundamenten zijn op het voorplein
nog steeds te zien.
Vonnissen werden voltrokken op de
Geselberg (Giezelbaarg), even verderop. Nu een mooie wandeling.
Burcht Wedde was strategisch gelegen op
een zandrug tussen moerassen.
In de Tachtigjarige Oorlog werden hier
moed en manschappen verzameld. Vanuit Wedde trokken in 1568 de graven
Lodewijck en Adolf van Nassau, broers van Willem van Oranje, op tegen
de Spaansgezinden.
Het werd de slag bij Heiligerlee en het
Waterloo van graaf Adolf.
De geschiedenis vermeldt: 25 mei
1568, de eerste zege in de Tachtigjarige Worsteling voor de vrijheid
der Nederlanden.
Op internet vond ik nog deze kaart met een voorstelling hoe de burcht er destijds uit moet hebben gezien mét de vestingmuren:
Ik heb mijn Valentijn al een poosje en daar ben ik nog steeds heel gelukkig mee. Wat dat betreft hoeft Valentijnsdag niet. Maar Valentijnsdag is ook meer en meer een dag geworden waarop je mensen waarvan je houdt eens extra kunt laten weten dat je om hen geeft. Of gewoon eens iets extra's kunt doen. Eens lief zijn voor je medemens.
En zeg nou zelf, daar hoeft het natuurlijk helemaal geen Valentijnsdag voor te zijn.
Een beetje cliché, ik weet het...
Voor iedereen waar ik om geef, en je weet zelf wel als dat zo is, heb ik hier een liedje geplaatst. Jullie zijn met velen, want ik heb een groot hart:
Toen dit liedje uitkwam werkte ik bij een muziekuitgeverij in Amsterdam. Het was mijn leukste baan ooit. De muziekuitgeverij was een dochteronderneming van een platenmaatschappij.
We zaten in een pand in Amsterdam-Zuid, nabij het Minervaplein. Het was gewoon een bovenwoning in een mooi oud pand. De eigenaar die op de begane grond woonde verhuurde het en we hadden een eigen opgang, twee verdiepingen plus een zolder.
We waren dan ook maar met z'n vieren, de directeur en wij, Bram, Felix en ik.
Het was een ontzettend leuke en afwisselende baan waarbij je ook veel mensen zag, artiesten, diskjockey's, enz.
Wat weet ik nog goed dat al het promotiemateriaal voor dit liedje binnenkwam en we alle vier laaiend enthousiast waren. Het leed geen twijfel dat dit in Nederland uitgegeven moest worden. Het is jammer dat de prachtige poster in de loop der tijd weggeraakt is. Ik zou niet meer weten bij welke verhuizing die is verdwenen. Maar gelukkig is het filmpje nu op internet te vinden.
Na een aantal jaren ben ik met verdriet daar weggegaan omdat de reisafstand me ging tegenstaan en heb ik iets dichter bij huis gezocht.
Ik wens jullie allemaal een geweldige Valentijnsdag!
Vanaf de operatie maandagochtend vroeg tot in de loop van donderdagochtend had ik pijnstilling met morfine via een infuus in mijn rug. Dit hielp voor 100%, geen centje pijn, maar dat had een prijs. Ik hield niets binnen, spugen, spugen, vreselijk. Dat is ook zo belastend voor je geopereerde buik, die heftige bewegingen. Zweetaanvallen en zweverig, aldoor.
Het kon zo niet langer en toen de anesthesist donderdagochtend weer aan m'n bed stond besloten we de morfine pomp af te koppelen.
Afwachten met de pijn, nu pijnstilling met tabletten en nog een of ander goedje via infuus in arm.
Dat was niet fijn, maar ik hield licht eten binnen en snel kon ik normaal eten, een beetje rekening houdend met. Ik knapte wat op en moest donderdagavond al eens met hulp proberen op de rand van het bed te zitten. Leren hoe dat op de beste manier te doen. Pfffffff. Pijn!
Vrijdag weer en leren opstaan, je denkt dat het je nooit meer lukt, maar even later loop je een paar meter met een rollator.
Ik kreeg te horen dat ik zaterdag naar huis mocht. Alles was verder goed, dus...
Mijn buurvrouw van 71 jaar en vrijdagmiddag geopereerd aan een verzakking, mocht ook zaterdag naar huis. We waren verbijsterd. Konden niet geloven dat dat goed kon gaan.
"We gaan ervan uit dat men thuis beter geneest dan hier," was de stelling en ik dacht: "Ja, ja".
Vrijdagmiddag kreeg ik ook de arts aan mijn bed met de definitieve uitslag van de patholoog.
Dat was fijn, want die zou ik aanvankelijk dinsdag a.s. pas krijgen.
Het was dus een borderline ovarium tumor en hij woog 6½ kilo!! Hij zat aan de rechter eierstok. Gelukkig geen verklevingen.
Ik bleek ook nog een kleinere van 3 cm te hebben aan de linker eierstok.
De buik was ook gespoeld en er waren geen kwaadaardige kankercellen in gevonden.
Dus 99% oké!!!
Ik moest huilen.
Nog veel proberen te oefenen om een heel klein beetje mobiel te worden en zo zaterdagmiddag mee te kunnen naar huis.
Eenmaal thuis en een beetje gesetteld was ik doodmoe.
Peter had van alles voor me geregeld. Zo heb ik beschikking over een trippelstoel, een sta-op-stoel, en iets voor in mijn bed.
Ook krijgen we eens in de week huishoudelijke hulp voor het zwaardere werk dat Peter ook niet kan i.v.m. de beenprothese. Dit was ons tijdens het intakegesprek in het UMC Groningen op 8 januari ook geadviseerd.
Hier mogen we 10 weken gebruik van maken. Ik mag in elk geval minimaal 6 weken niets doen.
Een kopje koffie maken mag en een stukje lopen, verder niet veel.
Over zes weken moet ik nog een keer voor controle naar de gynaecoloog in het UMCG.
Aanstaande vrijdag komt de huisarts de hechtingen (nietjes) uit mijn buik halen, een hele klus :-).
Heb een speciaal tangetje voor hem meegekregen.
En nu er tegenaan, werken aan herstel. Een goede periode van het jaar en naar het voorjaar toe.
Ook tussen de oren weer rust zien te krijgen.
Daar moet de goede uitslag soms nog een beetje doordringen na deze twee zware maanden.
Maar het heeft dus gelijk gekregen, het roodborstje uit de blogpost Zing je voor mij?!!!
Wil nog mijn dank uit spreken aan iedereen die met ons heeft meegeleefd. De vele kaarten, mails, telefoontjes, appjes, chats, bezoek, positieve golven, brandende kaarsjes, bloemen, fruitmanden en niet te vergeten de chocolade :-). Het maakte de last wat lichter en ons wat sterker.
Ik heb daar heel veel aan gehad! Iedereen duizendmaal dank!
Even een berichtje uit het ziekenhuis. Ik hoop dat dit lukt vanaf mijn mobiele telefoon.
De operatie maandag is goed geslaagd en tot grote opluchting was het een borderline tumor. Als ik schrijf wat hij woog zullen jullie het amper kunnen geloven. Hij woog n.l. 6½ kilo.
Ik ben nog niet erg fit omdat ik nog steeds misselijk ben van de pijnstilling die met infuus via de rug wordt toegediend. Heb dus nauwelijks iets binnen gehouden. Nu stelden ze voor de pomp uit te zetten en met morfine tabletten verder te gaan. Laten we hopen dat dat helpt, want het lijkt me dat ik harder kan werken aan herstel als ik weer eten kan.
Dat zeiden ze hier in de buurt tegen mij toen ze hoorden dat ik volgende week dan eindelijk naar het ziekenhuis mag voor de operatie.
Het betekent zoveel als bijv. Succes!, Schouders eronder! of Go for it!
Kortom om je het allerbeste te wensen.
Dat doet je goed en die wensen heb ik ook wel nodig... ben best bang.
Probeer vooral te denken aan het herstel na het ziekenhuis.
M'n best doen eerst die zes weken verplicht niets te doen. Dat zal moeilijk zijn, zal streng moeten zijn voor mezelf. Ik ben iemand die moeilijk dingen uit handen geeft, maar nu laat ik het over me heen komen, het kan en mag gewoon niet anders. Maar een klein wandelingetje maken met Sim mag op een gegeven moment wel, is zelfs goed. En na die zes weken gaan die schouders eronder, gaat de Kop d'r veur!
Heb gewoon zin er keihard aan te werken om weer gezond te worden, de dagelijkse dingen weer te doen zonder belemmeringen en pijn.
En oh, wat wil ik weer graag lange wandelingen in de natuur maken.
Ik hoop werkelijk dat ik die kans krijg.
Maar eerst de operatie op maandag 4 februari en dan een dag op de IC. Daarna op zaal als alles goed gaat. Zodra ik mijn telefoon mag gebruiken (op de IC in elk geval niet) en er toe in staat ben, zal ik een kort berichtje geven.
Elke nacht moet ik wel een keer. Dan ben ik even in het kleinste kamertje in alle stilte.
Stilte???
Zing je voor mij lief vogeltje?
Welk roodborstje zingt er midden in de nacht in januari? Ik weet namelijk zeker dat het een roodborstje moet zijn.
Het zingt elke nacht, ongeacht het tijdstip.
Komt het door het zachte weer of is het normaal dat roodborstjes 's nachts zingen in de winter?
Ik weet het niet en daarom doe ik alsof het roodborstje voor mij zingt om me een beetje op te vrolijken. Om te zeggen dat het echt weer voorjaar wordt, maar vooral ook dat het goedkomt met mij. Het vrolijkt me dan ook echt op en ik blijf dan ook wat langer in het kleinste kamertje.
Ik ga door een moeilijke tijd. Ik schreef begin december al dat ik geopereerd moet worden door iets in mijn buik. Iets wat bijzonder groot is en niet goed. Hoezeer niet goed weten we nog niet, de ziekenhuizen hebben elk hun eigen visie. Zelf houd ik me vast aan de meest gunstige.
Door diverse vertragende factoren zoals de feestdagen en het feit dat het streekziekenhuis mij heeft overgedragen naar het UMC Groningen maken dat ik nog steeds niet geopereerd ben.
Het maakt je gek.
De intakegesprekken zijn al geweest, maar toch zal het vanaf nu dan toch nog zeker twee weken duren. Dat heet dan spoed.
Goed, ik wilde toch even iets laten horen hier en hoop dat mijn volgende bericht een goed bericht zal zijn.
Het is wel kaal hier zo vlak voor kerstmis. Daarom een leuk en mooi animatiefilmpje van de beer en de haas. Het is geen animatie gemaakt met de computer, nee, dit filmpje is echt helemaal "met de hand" gemaakt. Het is al een paar jaar oud, maar het blijft een grote favoriet van mij.
Klik rechtsonder wel even op "volledig scherm". Dan is het echt veeeeeel mooier!
Wil je zien hoe het filmpje gemaakt is (the making of) klik dan HIER
Tegen mijn voornemen in ga ik geen kerstverhaal schrijven dit jaar en ook zal hier een poosje weinig tot niets nieuws te lezen zijn.
Dit totdat ik weer uit de lappenmand ben waar ik onverwacht in terecht ben gekomen.
Het slecht kunnen wandelen komt niet uit mijn rug blijkt nu, maar door iets in mijn buik wat daar niet hoort. Operatie nog deze maand.
Al heel lang heb ik een bepaalde belangstelling voor de midwinterhoorn. Toen ik nog in mijn geboortestreek in het westen van het land woonde (tot 2001), wandelde ik lange afstanden in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Een geweldig mooi gebied tussen Zandvoort en Noordwijk, waarvan ik vooral de oude binnenduinen prachtig vond met z'n enorm grote oude eiken, beuken en enorm hoge keizervarens om maar eens iets te noemen. Ook de ijsvogel kon je er spotten en als je lekker vroeg was kon je zo oog in oog staan met de reeën. Heb ooit eens minutenlang ademloos (nou ja bijna :-) staan kijken naar een vossenhol waar jongen voor aan het spelen waren. Moeder had me niet in de gaten, ik stond gunstig t.o.v. de windrichting.
In dit duingebied mag je van de paden af en ik kende het hele gebied op m'n duimpje. Al had je me geblinddoekt ergens in de duinen neergezet, had ik zo m'n weg gevonden.
In dit duingebied deed men ook wel aan midwinterhoornblazen en dat vond ik geweldig. Achteraf bezien wel bijzonder dat men dit in dat gebied ook doet, het komt oorspronkelijk niet uit het westen.
Wikipedia: Een midwinterhoorn is een traditioneel houten blaasinstrument (communicatie instrument) dat heden ten dage nog wordt gebruikt in Twente, de Veluwe, het zuidoosten van Drenthe, Westerwolde (Groningen), het oosten van Salland, de Achterhoek en op sommige plaatsen in Duitsland nabij de grens met Nederland.
Laten wij nu in Westerwolde wonen!
De dorpen Alteveer, Ter Apel, Sellingen, Vlagtwedde, Onstwedde, Wedde, Vriescheloo, Bellingwolde en Blijham horen bij deze voormalige heerlijkheid.
Toen wij dit jaar op een nazomeravond een gezellige barbecue hadden met de buurt (7 huizen), waarvoor enkele buurmannen een provisorische tent hadden gebouwd vanwege het slechte weer met veel regen, kwam Jan op een moment met zijn pas zelfgebouwde, dus nieuwe midwinterhoorn. Het was nog niet helemaal naar z'n zin, maar hij heeft hem gelukkig toch even laten horen!
Midwinter
Wanneer de dagen korten die zo stil naar de avond zwemen
Als ganzen in een V-vlucht hun trek naar het zuiden nemen
Klinkt over het verstilde veld waarin de winterrogge kiemt
En langs het bos waar fel soms de hagel striemt
Het monotone zwaar geluid van de midwinterhoorn
Om opnieuw te melden dat Christus werd geboren
Van Elbe tot aan de IJssel klinkt het volle geluid, de roep van de midwinterhoorn
Klinkt het advent verlangen, hoe zullen we U ontvangen?
Het oud gebruik dat zeggen wil na het donker komt het licht
De nevels trekken op met Kerst, het geeft een vergezicht
Bezinning in midwintertijd onder langgerekte klanken
De midwinterhoorn leert ons voor heel veel goeds te danken
Jan is lid van de Giezelbaargbloazers. Weet je het nog? Over de Giezelbaarg (Geselberg) in mijn vorige bericht? De Giezelbaargbloazers zijn opgericht in en oefenen in de plaats Veele. In Veele ligt ook de Giezelbaarg (Geselberg).
De Giezelbaargbloazers maken van o.a. wilgenhout midwinterhoorns. Een midwinterhoorn is een houten blaasinstrument. De vorm van zo'n hoorn is vrij specifiek.
Een wilg die aan de waterkant groeide en dit model
heeft is ideaal om een midwinterhoorn van te maken.
De stam moet natuurlijk een bepaalde dikte hebben, maar ook de kromming in de stam komt vrij precies. Deze stam hierboven groeide aan de Westerwoldse Aa.
Morgen is het de eerste Advent. Dat is de dag dat het seizoen van de midwinterhoorn begint. Het is dus gebonden aan de kerstperiode. Het gebruik zou zijn oorsprong hebben in de Germaanse joelfeesten, de feesten die zich afspeelden rond de midwinter zonnewende rond 21 december (de zonnewende kan namelijk op 21 of 22 december vallen).
Ik schreef al eens wat uitgebreider over de winterwende en de joelfeesten op mijn andere blog, bij interesse kun je dat HIER (klik) lezen.
Joelfeest komt van YULE, wat ook weer JUL verklaard. JUL, het Zweedse woord voor kerst en kerstfeest.
GOD JUL: letterlijk Goede Kerst, vrij vertaald Prettige Kerstdagen.
Op 5 januari 2019 is dan de midwinterhoornwandeling in Veele, tevens dan het einde van de periode. Een wandeling van zo'n 5 km door het boerenland richting de berg. De hele weg is verlicht met kaarslicht, duizenden lichten en vuren. Onderweg wordt er verspreid op de midwinterhoorns geblazen en worden er verhalen verteld.
Wat zou ik deze wandeling enorm graag gedaan hebben, maar helaas is er onderweg nergens gelegenheid even te zitten. Deze vijf kilometer haal ik helaas niet zonder een keer of twee een poosje te kunnen zitten. Dit door pittige rugproblemen. Hiervoor loop ik nog bij het ziekenhuis om te horen van hoe nu verder.
Enorm jammer vind ik dit, echt!
Ik hoor Jan een enkele keer op afstand als hij oefent in zijn schuur. Daar moet ik het dan maar even mee doen. Maar ja, dat is niet de beleving als tijdens zo'n midwinterhoornwandeling bij kaarslicht.
Alles wat ik hier geschreven heb is indien nodig met toestemming van de bronnen. Ook Jan vond het prima als ik het korte filmpje zou plaatsen.
Vind je het ook interessant dan kan je op Wikipedia nog meer info vinden. Maar ook op de site van DeGiezelbaargbloazers door HIERte klikken of op deze interessante site van Levend Erfgoed Groningendoor HIER te klikken. En natuurlijk zijn er nog talloze bronnen.
Een korte impressie van de wandeling van januari 2017 met midwinterhoorn, zang, vertelling...:
Nagekomen op zondagavond 2 december: Giezelbaargbloazers blazen adventtijd aan bij vijf kerspelkerken in Westerwolde. Met beeldmateriaal. Klik HIER.
Vorige week donderdag 16 november begon ik een mooie wandeling, deze wandeling naar de Giezelbaarg wilde ik al een tijd doen. Nu kwam het er van. Toen ik in zuidelijke richting terugreed van Winschoten naar huis en weer het bordje Giezelbaarg zag staan sloeg ik af, al was ik dat tevoren niet van plan. Dat ik Sim onze hond bij me had gaf de doorslag, voor haar ook leuk!
Het begon zo...
Een prachtig pad door het landschap, een oude wal als het ware. Eeuwenoud, dat is te zien.
Ik had al e.e.a. gelezen over de Giezelbaarg, niet bepaald fijne dingen van lang geleden. Ik wist nog niet wat ik me voor moest stellen bij deze 'berg'. Toen ik dit hieronder in de verte zag dacht ik dat het wel een lichte verhoging in het landschap was, later bleek dat de berg een hoogte heeft van zo'n 2½ meter.
Toen ik er eenmaal recht tegenover stond zag ik een paadje naar de plek. Ook hing er een aankondiging aan een boom van even geleden.
De Geselberg of Geeselberg, op z'n Gronings de Giezelbaarg.
Je kunt er met je pet niet bij en toen ik er liep, op deze nu zo vredige plek, was het moeilijk voor te stellen wat een wreedheden hier ruim vierhonderd jaar geleden hebben plaatsgevonden zo tussen 1587 en 1597. Zelfs in je fantasie zal het nog niet zo erg zijn geweest als destijds in het echt.
Het liet me daarna ook niet makkelijk meer los, juist om die wreedheden.
Niet ver van de Geselberg staat een bord met uitleg. Dit is wat er staat:
In het verleden stonden de bomen er
niet en stond midden op de kale heuvel alleen een paal. Hieraan werd
iemand vastgeketend om gegeseld te worden.
Op oude kaarten wordt dit gebied de
Justitie Plaets van Wedde genoemd. Achter de Geselberg ligt de Burcht
van Wedde. Vanaf de middeleeuwen tot 1811 werd daar rechtgesproken.
Het gebied op en rond de Geselberg werd gebruikt voor de uitvoering
van de straffen.
Lang werd gedacht dat de Geselberg een
door mensenhanden opgeworpen grafheuvel is. Later heeft onderzoek
uitgewezen dat het een natuurlijke heuvel is.
De Geselberg ligt op een 2,5 meter hoge
zandrug, die zich nog 50 meter ten noorden en 50 meter ten zuiden van
de Geselberg uitstrekt. Het noordelijke gedeelte is geëgaliseerd en
nu een akker. Vroeger werd het de Galgenkamp genoemd. Hier werden de
veroordeelden opgehangen en bleven hun lijken een tijd aan de galg
hangen. Ook was er een rad aanwezig waarop de lijken van
geëxecuteerden tentoongesteld werden en bleven liggen tot ze door
weer en wind vergaan waren.
Dit werd gedaan ter afschrikking. Het
tot "pulver (as) verbranden" van de restanten van de lijken
gebeurde op het veld ernaast. Op de Geselberg zelf werden de
lijfstraffen uitgevoerd. Zoals de naam al zegt geselen aan de
geselpaal en brandmerken.
Het zuidelijke deel van de zandrug
wordt nu als weide gebruikt.
Op dit stuk zijn vondsten gedaan die
wijzen op nederzettingen uit de steen- en ijzertijd en een
vroeg-middeleeuws grafveld met mogelijk een kleine nederzetting.
De Geselberg of Giezelbaarg in
het Gronings, is het toneel geweest van spannende en
huivering- wekkende zaken (zie het boek 'In de schaduw van de
Geselberg'). Sommige verzonnen, zoals het verhaal dat er een geheime
gang van de Wedderburcht naar de Geselberg loopt.
Lodewijk en Hendrik van Nassau
vluchtten na de slag bij Heiligerlee in 1568 naar de Wedderburcht
en via deze geheime gang verder naar Duitsland.
Andere verhalen zijn maar al te waar,
zoals de gruwelijke, levende verbranding van 22 mannen en vrouwen op
beschuldiging van hekserij zo tussen 1587 en 1597.
De Geselberg met de oude Galgenkamp is
een archeologisch monument. Het is een bijzondere plek waar
archeologie en cultuur verweven zijn met het landschap en de natuur.
***
Naast de berg staat dit gedenkteken:
Wanneer je HIERklikt komt je op een site met een heel goede beschrijving die wat uitgebreider vertelt over deze berg en deze tijd.
Peinzend liep ik verder met Sim, de Geselberg achter ons latend. Toch zag ik de schoonheid van alles om me heen en schoot nog wat foto's met m'n telefoon.
Eerdaags weer een blogpost met het woord Giezelbaarg erin. Dan niet in trieste zin, maar juist iets moois. Althans dat vind ik :-)
Over de landelijke weggetjes met prachtige herfstkleuren even naar Duitsland. De dichtstbijzijnde plaats van betekenis qua winkelaanbod is dan zo'n kleine 20 km rijden. Hemelsbreed is de grens nog geen 10 km bij ons vandaan. Wanneer je met een niet al te volle tank van huis gaat en in Duitsland tankt, verdien je wel wat. Ook bepaalde boodschappen zijn in Duitsland wat goedkoper (en zelden duurder), dus het ritje kost je zo in elk geval niets, boodschappen moet je toch doen.
Wanneer je de grens net gepasseerd bent kun je gelijk je buik al vol eten in een schnitzelparadijs als je dat zou willen:
Even doorrijden, de Eems over en dan tot het bedrijventerrein. Hier bevinden zich een aantal grote winkels als sportzaken, grote kledingzaak, supermarkt, tuincentrum, keukenzaak, autobedrijven, bakkerij en meer.
Grote supermarkt
En wat schetst onze verbazing?... Aan beide flanken staat voor de supermarkt een Nederlandse snackkar en beide hadden constant klandizie.
De 'Puntzak Vlaamse Friet'
en
een Hollandse viskar
Wat boodschappen gedaan en tja, je komt er altijd toch weer met meer uit dan je aanvankelijk verwachtte. Geen overdreven dingen, nee wel dingen die je anders een week later gekocht zou hebben, maar die aantrekkelijk geprijsd waren. Jammer genoeg had deze grote supermarkt slechts een zeer beperkt aanbod biologische produkten.
Als je eenmaal van het bedrijventerrein af bent en de weg weer vervolgt, kom je in een klein wel gezellig dorpje uit.
Conclusie: leuk voor een enkel keertje, maar niet zoals sommigen hier om ons heen die heel veel tot nagenoeg alles in Duitsland kopen. Dat het zo heel veel goedkoper is vonden wij nogal 'meevallen'.
Bestemming voor de volgende keer...
In elk geval rijden we bij een volgende gelegenheid nog een kilometer of zes verder, dat belooft een leuke plaats te zijn, een wat grotere mooie plaats. Ook wat meer 'bio' meen ik. We zullen het zien...
In Zweden groetten we altijd met Hej, de j ook duidelijk uitgesproken.
Als je op straat iemand tegenkomt zeg je dat, tegen jong en oud. Deze groet kan je de hele dag gebruiken.
Hier zijn de mensen ook erg vriendelijk en praktisch iedereen groet dan ook, in dit geval met Moi.
Niet te verwarren met het Franse "moi" (ik, me, mij) en ook niet zo uitgesproken. Het Groningse Moi spreek je uit met de o als in het woord zon en de i spreek je een beetje uit als bij het Zweedse Hej, dus als een j.
In het begin even aan de aardige buurvrouw gevraagd of je het de hele dag door kan gebruiken en of het niet zoiets betekent als morgen, het afgekorte goedemorgen. Ja, het kan de hele dag gebruikt worden en betekent gewoon zoiets als hoi of hallo.
Wat ik hier afgelopen zomer met regelmaat als bijzonder heb ervaren is hoe, wanneer ik 's avonds laat de hond uitliet en er jongelui op de fiets naar bijvoorbeeld een feestje in het dorp waren geweest op vrijdag- of zaterdagavond en die in de verte luid pratend en lachend terugkwamen op weg naar huis, deze jongelui zich gedroegen tijdens het passeren. (Oei, dat was wel een heel lange zin 😃)
Vroeger elders in Nederland voelde ik me dan niet zo prettig, ik alleen met de hond en zij met een groepje en misschien wel aangeschoten.
Nu was ik verbaasd!
Niks geen geschreeuw, geen gegooi met lege flesjes, geen grote mond of stom grapje om indruk te maken op de rest. Nee! Ze groetten mij allemaal met Moi! Gewoon respectvol zeg maar. Mijn mond viel open. Dit gebeurde niet één keer, dit is heel gewoon, een verademing!
Hoi, goeiedag
Hoe is het? Alles goed?
Goed je te zien.
Lang geleden.
Ga zitten.
Heb je nog nieuws?
Plat Grunnegs oftewel het Gronings dialect.
Het Gronings is, in tegenstelling tot het Fries, geen officiële taal. Toch bestaan er kleine woorden- boeken en worden er cursussen Gronings gegeven. Peter en ik willen dat eigenlijk graag doen zo'n cursus Gronings, maar ja, hij ging vanwege te weinig belangstelling hier in het dorp helaas niet door. Maar onze namen staan genoteerd voor een cursus in de toekomst die wel doorgaat.
We zijn hier leuk opgenomen in de buurt en waren bij gezamenlijke bbq's en andere gelegenheden. Wanneer in de groep gesproken wordt merken we dat men ABN gaat spreken omdat wij er bij zijn. Wat zou het dan toch leuk zijn als we het redelijk goed zouden kunnen volgen en zij gewoon hun eigen taal blijven spreken als we er ook bij zijn.
Bovendien vind ik de naam ABN, Algemeen Beschaafd Nederlands, eigenlijk wel uit de hoogte. Waarom zou een streektaal niet beschaafd kunnen zijn??
Ook begrijp ik (van oorsprong 'westerling') niet goed waar al die vooroordelen in de rest van het land vandaan komen als 'stugge Groningers' en 'Friese stijfkoppen'. Ik merk er niets van. Ook niet bij de bevolking in het noorden van deze provincies die we in de loop der tijd wel ontmoet hebben of waar we zijdelings mee te maken hadden door werk of toeval. Stugge mensen en stijfkoppen zijn verspreid over heel Nederland wel te vinden.
Afijn, ik vind dat ik dit bericht ook niet te lang moet maken, ook al is er erg veel te vertellen over het Gronings dialect en de dialecten in Nederland. Nu het mijn interesse heeft, zal dit natuurlijk niet voor iedereen zo zijn.
Er valt van alles over te vinden op het internet, dus waarom zou ik dit hier allemaal laten zien.
Nog wel wetenswaardig is dat het Gronings komt uit de "familie" Nedersaksisch.
Het dialect heeft ook weer verschillende varianten, zie kaart hieronder.
Wij wonen in gebied 6, het Westerwolds.
Nedersaksisch dus, op deze blog wordt het duidelijk: klik maar HIER.
Het verklaart voor mij ook iets dat ik afgelopen zomer opmerkte toen ik bij Blokker stond te wachten bij de kassa. Voor mij was een Duitse toeriste aan de beurt, ze stelde een vraag in het Duits.
De kassière sprak gewoon in het Gronings tegen haar en de Duitse vrouw verstond haar, dat merkte ik aan alles. Er zijn hier in de wijde omgeving enkele bungalowparken en campings. Veel Duitsers van niet al te ver over de grens hebben hier zo'n woning.
Voor zover nu even over het 'Plat Grunnegs'. Ik kom er wel weer eens op terug in een ander onderwerp, bijvoorbeeld over muziek van hier...
Heeft het bij jullie ook al flink gevroren? Wel hier in het noordoosten van Nederland hadden we al drie nachten met temperaturen tussen -3 en -5° C. Dit gaf al mooie beelden van rijp op het land, op de daken en onze bevroren auto's. Gelukkig hoefden we niet vroeg op pad en dus niet te krabben.
Ook het dek over het kuilvoer van een boer verderop heeft een mooi wit laagje. Zodra de zon erop staat is het wit dat aan nachtvorst deed denken natuurlijk alweer weg.
Dit is tegenover het kuilvoer en daar is al niets wits meer te bespeuren. Deze wandeling doen Sim en ik elke ochtend. Vier tot vijf keer per dag gaan we samen op pad en vijf keer een andere wandeling. Drie zijn er enigszins lang, de twee daar tussendoor minder lang.
Ja, dat is lekker wakker worden zo 's morgens.
Waar we 's middag wandelen... daar laat ik ook nog wel eens foto's van zien, want dit is een fantastisch mooie omgeving met veel stukjes natuur van bijv. Natuurmonumenten, maar ook andere.
Wij wonen hier in het gebied van de Aa en Hunze en wel in het Dal van de Ruiten Aa.
Er zijn wel zo'n 35 wandelroutes. Tot mijn grote spijt gaat het langere afstand wandelen me de laatste tijd niet meer goed af, maar dan zoek ik de mooie plekjes op met de auto. Ik wandel dan gedoseerd, dus wat ik kan. Het is niet anders.
Er is nog iets waardoor het lekker wakker worden is 's morgens, want wat heb ik ze een tijd gemist! In het deel van Zweden waar we zo'n 10 jaar waren, komt de mus niet voor. Wel in het zuiden van Zweden. Daar in het hoge noorden van Zweden genoot ik weer van andere vogels, die je hier weer niet of nauwelijks ziet.
Aan de andere kant van de muur waar ons bed tegenaan staat staan struiken. Mooi vind ik ze niet echt. Ze hebben wat doorns (niet heel veel) en een soort van sierappels. Niet van die mooie kleine sierappeltjes, nee, vrij flinke groene, later gele, keiharde 'sierappels'. Nou ja 'sier', je kunt ze in elk geval niet eten, ook de vogels doen er later niets mee. Ik weet echt niet hoe deze struiken heten.
De mussen vinden deze struiken geweldig. Het is een prachtige schuilplek, zelfs al is het blad er eerdaags af. Geen roofvogel zal het in z'n hoofd halen in deze struik te duiken.
Gelukkig maar, heb in Zweden menig vogeltje gegrepen zien worden, of als ik het niet zag er de trieste resten (veren) van gevonden.
De mussen zitten of in deze struiken (er staan er nog meer rond het huis) of in de dakgoten. Ik vind hun gekwebbel toch zo gezellig. Ben er ook zo blij mee omdat de mus in het algemeen het erg slecht doet in Nederland. Dat merk je ook in vergelijking met vroeger.
Een van de oorzaken zijn de nieuwbouwhuizen met meestal perfect op elkaar aansluitende dakpannen, zoals bijv. betonnen dakpannen. Ook op ons huis liggen ze, ook al is het geen nieuwbouwhuis. Vroeger zat er een rieten kap op het huis.
Schijnbaar vinden ze in de omgeving toch broedgelegenheden. Ik wil daar ook graag m'n steentje aan bijdragen. Nestkastjes kopen. Een mus broedt in kolonies en nu verkopen ze daarvoor speciale broedhuisjes waar er drie in kunnen broeden! Kijk maar eens op internet.
Ik vond ook een artikel over mussen en wat we zelf allemaal kunnen doen om het hen naar de zin te maken op de site van het IVN afdeling Aa en Hunze. Je vindt het artikel HIER (klik).
Eén ding hebben we al goed gedaan, we plaatsten helemaal achterin de tuin een klein schuurtje voor de kruiwagen en het tuingereedschap. Daar hebben we oude dakpannen op gelegd en ik kan je verzekeren dat die niet zo perfect aansluiten. Ze kunnen er ook onder komen via de windveren. Dus wie weet!
